Focus van ontwikkeling
RICHTEN OP PROBLEMEN EN OPLOSSINGEN
Probleemgericht ontwikkelen focust zich op het begrijpen en wegnemen van obstakels, terwijl oplossingsgericht ontwikkelen focust op het benutten van wat al werkt. Beide aanpakken kunnen waardevol zijn. Het hangt af van de context en je persoonlijke voorkeur.
PROBLEEMGERICHT ONTWIKKELEN
1. Beschrijf probleem
Breng je probleem in kaart. Start met een heldere beschrijving van wat er precies misgaat. Hoe uit het zich? Wanneer komt het voor? Dit helpt om het probleem scherp af te bakenen.
- Omschrijf duidelijk waar je tegenaan loopt.
- Benoem symptomen, gevolgen en de situaties waarin het probleem zich voordoet.
Voorbeeld: “Ik raak in paniek als ik moet presenteren, zelfs bij kleine groepen.”
2. Analyseer oorzaken
Analyseer de oorzaken. Probeer te achterhalen wat je probleem veroorzaakt of in stand houdt. Denk aan achterliggende patronen, overtuigingen of externe factoren. Dit inzicht vormt de basis voor gerichte actie.
- Onderzoek waardoor het probleem wordt veroorzaakt of versterkt.
- Denk aan interne en externe factoren (gedachten, omgeving, eerdere ervaringen).
Voorbeeld: “Ik heb negatieve ervaringen met spreken in het openbaar tijdens mijn studie, en ik denk snel dat anderen me zullen afwijzen.”
3. Bepaal impact
Bepaal de impact van je probleem. Bekijk wat het probleem je kost qua energie, prestaties, relaties of kansen. Door de ernst en gevolgen te benoemen, groeit het besef van de noodzaak tot verandering.
- Kijk wat het probleem je kost, op korte en lange termijn.
- Weeg af waarom het belangrijk is om er iets aan te doen.
Voorbeeld: “Het belemmert mijn werk en maakt me onzeker over doorgroeimogelijkheden.”
4. Formuleer leerdoel
Stel een leerdoel op. Formuleer wat je wilt verbeteren. Kies een doel dat realistisch, meetbaar en concreet is, zodat je weet wanneer je vooruitgang boekt.
- Formuleer wat je wilt verbeteren of onder controle krijgen.
- Maak dit doel meetbaar en realistisch.
Voorbeeld: “Ik wil leren mijn spanning te beheersen zodat ik presentaties met minder stress kan geven.”
5. Kies interventies
Kies een aanpak of interventie. Selecteer passende acties of hulpmiddelen om je probleem aan te pakken. Denk aan oefening, training, begeleiding of gedragsverandering. Maak het plan uitvoerbaar.
- Bepaal welke stappen, trainingen of hulpmiddelen je kunt gebruiken om het probleem aan te pakken.
- Schakel eventueel hulp in van een coach, trainer of collega.
Voorbeeld: “Ik ga een presentatievaardigheidstraining volgen en ademhalingsoefeningen doen.”
6. Evalueer effect
Evalueer het effect van je aanpak. Reflecteer op de resultaten van je inspanningen. Wat werkt wel en wat niet? Op basis daarvan kun je bijsturen of je aanpak verdiepen.
- Kijk of je probleem vermindert en je beter functioneert.
- Pas de aanpak aan als je onvoldoende vooruitgang boekt.
Voorbeeld: “Na twee presentaties merk ik dat ik nog steeds veel spanning voel. Ik ga een extra oefensituatie creëren met een kleine groep.”
OPLOSSINGSGERICHT ONTWIKKELEN
1. Formuleer toekomstbeeld
Formuleer een gewenst toekomstbeeld. Als je niet weet waar je naartoe gaat, dan kom je waarschijnlijk ergens anders uit. Door te verkennen hoe jouw leven eruit zou zien als je probleem plotseling is opgelost, krijg je een helder beeld van jouw gewenste toekomst.
- Focus op wat mogelijk is in plaats van wat moeilijk is.
- Werk met doelen die positief, concreet en haalbaar zijn.
Voorbeeld: “Ik wil over drie maanden met meer rust en vertrouwen presentaties kunnen geven.”
2. Vertrek vanuit wat al werkt
Onderzoek wat al werkt. Jouw leven bevat al momenten waarop dingen goed gaan. Jouw eerdere successen en overwonnen uitdagingen bevatten waardevolle wijsheid. Deze successen kun je uitbreiden en vaker toepassen.
- Kijk naar momenten waarop het al iets beter gaat of zoek naar momenten waarop jouw probleem minder aanwezig is en bouw daarop voort..
- Vraag jezelf af: Wat deed ik toen anders? Wat hielp mij?
Voorbeeld: “Bij die ene presentatie voelde ik me zekerder omdat ik goed had geoefend met een collega.”
3. Benut hulpbronnen
Breng je sterke kanten en hulpbronnen in kaart. Alle ingrediënten voor het vinden van oplossingen zitten al in je. Deze vaardigheden, krachten en hulpbronnen hoef je alleen te ontdekken en in te zetten om jouw situatie te verbeteren.
- Benoem je eigen sterke vaardigheden, eigenschappen en ervaringen en identificeer steunbronnen zoals mensen, middelen of structuren.
- Expliciteer hoe deze interne en externe bronnen je doel dichterbij kunnen brengen.
Voorbeeld: “Ik ben goed in structuur aanbrengen en mijn collega vindt het leuk om met me te oefenen.”
4. Stel schaalvragen
Stel schaalvragen om vooruitgang meetbaar te maken. Door jouw situatie op een schaal te plaatsen, kun je concrete vooruitgang zien en krijg je scherper wat de volgende stap kan zijn. Jouw successen en sterke kanten verdienen erkenning. Ze laten zien waar jouw kracht ligt en wat je al goed doet.
- Beoordeel op een schaal van 0 tot 10 waar je nu staat ten opzichte van je doel en geef jezelf complimenten over wat goed gaat.
- Vraag je af wat je nodig hebt om één punt hoger te komen.
Voorbeeld: “Ik zit nu op een 5. Als ik de volgende presentatie met een droge mond én minder spanning begin, ben ik op een 6.”
5. Kies kleine stap
Kies één kleine volgende stap. Eén kleine stap van jou kan een kettingreactie van positieve veranderingen in gang zetten. Elke kleine verbetering telt.
- Formuleer één concrete, haalbare actie die je op korte termijn kunt nemen.
- Ga dit ook daadwerkelijk doen.
Voorbeeld: “Ik plan deze week twee oefensessies met mijn collega in.”
6. Bouw voort op vooruitgang
Reflecteer en bouw voort op je vooruitgang. Door nieuwe dingen uit te proberen, ontdek je wat voor jou werkt. Elk experiment levert nieuwe inzichten op, ook als het anders uitpakt dan verwacht. Wanneer jouw pogingen niet het gewenste resultaat opleveren, is dat geen falen maar informatie. Het nodigt je uit om iets nieuws te proberen.
- Experimenteer met nieuw gedrag en kijk regelmatig terug: Wat werkte? Wat ging beter? Wat heb je geleerd?
- Als iets niet werkt, doe dan iets anders; Pas je plan aan op basis van wat je ontdekt.
Voorbeeld: “Ik voelde me rustiger door het oefenen, dus dat blijf ik doen en breid ik uit.”
Voor de beschrijvingen van de probleem- en oplossingsgerichte aanpak van ontwikkelen is dankbaar gebruik gemaakt van het werk van onder andere Frederike Bannink.
Koetshuis Soelen
Achterstraat 9 K4
4011 EN Zoelen
KvK nr: 86394169
Btw-id: NL004240389B58
Bank: NL52 KNAB 0504.8736.87
Copyright © 2026 Niels-Ingvar